Bitcoin is digitaal geld waarmee betalingen rechtstreeks tussen gebruikers kunnen plaatsvinden. Daarvoor is geen bank nodig, maar transacties zijn niet anoniem of onzichtbaar. Ze worden openbaar opgeslagen in de blockchain. Bitcoin kan legaal worden gekocht en verkocht, terwijl de koers, beveiliging, belastingregels en kosten belangrijke risico’s met zich meebrengen.
Bitcoin als digitale valuta
Bitcoin werd in 2009 in gebruik genomen als een elektronisch betalingssysteem zonder centrale bank. Het ontwerp verscheen enkele maanden eerder onder het pseudoniem Satoshi Nakamoto. Tot op heden is niet met zekerheid vastgesteld wie achter deze naam schuilgaat. Het netwerk draait op software die grotendeels openbaar beschikbaar is en door iedereen kan worden onderzocht.
De naam Bitcoin verwijst naar het netwerk, het protocol en het betalingssysteem. Met bitcoin, meestal met een kleine letter geschreven, wordt de digitale rekeneenheid bedoeld. Eén bitcoin kan worden verdeeld in honderd miljoen kleinere eenheden. De kleinste eenheid heet een satoshi, een verwijzing naar de naam waaronder het oorspronkelijke ontwerp werd gepubliceerd.
Bitcoin is geen tastbare munt en ook geen los bestand dat op een computer wordt bewaard. Het netwerk registreert welke hoeveelheden bitcoin nog mogen worden uitgegeven. Een digitale wallet beheert de sleutels waarmee een gebruiker toestemming geeft voor een betaling. Wie de juiste privésleutel bezit, kan de bijbehorende bitcoin naar een ander adres overdragen.
Het systeem verschilt daarmee van elektronisch geld op een bankrekening. Een banksaldo wordt beheerd door een financiële instelling en vormt een vordering op die instelling. Bitcoin bestaat uitsluitend binnen het eigen computernetwerk en heeft geen centrale uitgever. De marktprijs ontstaat uit vraag en aanbod op handelsplatforms.
Bitcoin is niet overal een wettig betaalmiddel. Een winkelier kan besluiten bitcoin als betaling te accepteren, maar is daar meestal niet toe verplicht. De waarde wordt niet gegarandeerd door een overheid, centrale bank of depositogarantiestelsel. Wanneer de koers daalt, wordt het verlies niet door een openbare instelling vergoed.
Werking
Het peer-to-peernetwerk
Bitcoin werkt met een peer-to-peernetwerk waarin computers rechtstreeks gegevens uitwisselen. Er is geen centrale server die alle betalingen controleert of bewaart. Deelnemende computers kunnen een eigen kopie van het transactieregister bijhouden. Zij controleren zelfstandig of nieuwe betalingen aan de regels van het netwerk voldoen.
Computers die de volledige blockchain bewaren en transacties controleren, worden volledige nodes genoemd. Een node controleert onder meer of een digitale handtekening geldig is en of dezelfde bitcoin niet tweemaal wordt uitgegeven. Een ongeldige transactie wordt geweigerd. Veel deelnemers voeren dezelfde controles uit, waardoor het netwerk niet afhankelijk is van één beheerder.
Een afzonderlijke overheid, bank, miner of softwareontwikkelaar kan de regels niet eenvoudig alleen veranderen. Nieuwe software heeft pas invloed wanneer voldoende gebruikers, nodes, miners en bedrijven besluiten deze te gebruiken. Meningsverschillen kunnen ertoe leiden dat een groep met andere regels verdergaat. Er ontstaat dan een afzonderlijk netwerk met een eigen digitale munt.
Het ontbreken van één beheerder betekent niet dat de macht volledig gelijk is verdeeld. Grote handelsplatforms beheren veel tegoeden van klanten en enkele miningpools verwerken een groot deel van de blokken. Ontwikkelaars met veel technische kennis hebben invloed op discussies over de software. Grote beleggers kunnen door omvangrijke aankopen of verkopen bovendien de koers beïnvloeden.
De blockchain
De blockchain is het openbare transactieregister van Bitcoin. Bevestigde transacties worden samengevoegd in blokken die in chronologische volgorde aan elkaar worden gekoppeld. Elk blok bevat een cryptografische verwijzing naar het voorgaande blok. Daardoor wordt het moeilijk om oude gegevens te veranderen zonder ook de latere blokken opnieuw te berekenen.
Bitcoin houdt niet voor iedere gebruiker één traditioneel rekeningsaldo bij. Het systeem registreert afzonderlijke hoeveelheden bitcoin die nog niet opnieuw zijn uitgegeven. Een nieuwe transactie gebruikt eerder ontvangen bedragen als invoer en maakt nieuwe bedragen als uitvoer. Een wallet telt de beschikbare bedragen bij elkaar op en toont deze als saldo.
Wanneer slechts een deel van een ontvangen bedrag wordt verstuurd, gaat het resterende gedeelte meestal naar een nieuw adres van de verzender. Dit lijkt op het betalen met een bankbiljet waarbij wisselgeld wordt teruggegeven. Een klein verschil tussen de gebruikte bedragen en de nieuwe uitgangen kan als transactievergoeding naar een miner gaan.
De blockchain is openbaar toegankelijk. Iedereen kan zien wanneer een transactie is bevestigd, welke adressen daarbij betrokken waren en hoeveel bitcoin werd overgedragen. Namen en woonadressen staan niet rechtstreeks in het register. Toch kan aanvullende informatie ervoor zorgen dat een adres aan een persoon, onderneming of handelsplatform wordt gekoppeld.
Digitale sleutels
Een Bitcoinbetaling wordt goedgekeurd met een digitale handtekening. De verzender gebruikt daarvoor een privésleutel die geheim moet blijven. Andere deelnemers kunnen controleren of de handtekening geldig is zonder de privésleutel te zien. Zo kan het netwerk vaststellen dat de verzender toestemming heeft om de betrokken bitcoin uit te geven.
Wie een privésleutel bemachtigt, kan de bijbehorende bitcoin naar een ander adres sturen. Het netwerk kent geen centrale klantenservice die een gestolen sleutel kan blokkeren. Een bevestigde betaling kan meestal niet worden teruggedraaid. Het beveiligen van de wallet en de herstelgegevens ligt daarom grotendeels bij de gebruiker.
Veel wallets gebruiken een herstelzin van twaalf of vierentwintig woorden. Met deze woorden kunnen de digitale sleutels opnieuw worden aangemaakt wanneer een apparaat verloren gaat of defect raakt. Wie de herstelzin verliest en geen andere reservekopie heeft, kan het tegoed blijvend kwijtraken. Wie de woorden aan een ander doorgeeft, geeft feitelijk toegang tot de bitcoin.
Een wallet kan bestaan uit een programma op een computer, een mobiele toepassing of een speciaal hardwareapparaat. Een hardwarewallet bewaart de privésleutels buiten de gewone computeromgeving en kan daardoor bescherming bieden tegen bepaalde vormen van schadelijke software. Ook zo’n apparaat moet zorgvuldig worden ingesteld en bewaard. Verlies van de herstelwoorden blijft een risico.
Bitcointransacties
Een nieuwe transactie wordt via het netwerk verspreid en belandt tussen andere onbevestigde betalingen. Miners kiezen welke transacties zij in een nieuw blok willen opnemen. Daarbij wordt vaak gekeken naar de vergoeding in verhouding tot de hoeveelheid digitale ruimte die een transactie gebruikt. Een hogere vergoeding kan tijdens drukte leiden tot een snellere verwerking.
Na opname in een blok heeft een transactie één bevestiging. Ieder volgend blok dat aan dezelfde blockchain wordt toegevoegd, maakt het moeilijker om de betaling nog te wijzigen. Voor kleine bedragen wordt soms één bevestiging geaccepteerd. Bij grote betalingen kunnen meerdere bevestigingen worden afgewacht om de kans op een terugdraaiing verder te verkleinen.
Een blok verschijnt gemiddeld ongeveer iedere tien minuten. Dat betekent niet dat elke betaling binnen tien minuten is verwerkt. Soms worden verschillende blokken kort na elkaar gevonden, terwijl op een ander moment veel langer moet worden gewacht. Ook de hoogte van de transactiekosten en de drukte op het netwerk beïnvloeden de wachttijd.
De kosten hangen niet rechtstreeks samen met het bedrag dat wordt verstuurd. Een technisch uitgebreide transactie kan meer blokruimte gebruiken dan een eenvoudige betaling van een veel groter bedrag. Hierdoor kan een kleine betaling relatief duur zijn. Tijdens rustige perioden kunnen transacties tegen lagere kosten worden verwerkt.
Geld verdienen met bitcoins
Mining
Nieuwe bitcoins worden uitgegeven via mining. Miners gebruiken gespecialiseerde apparatuur om zeer grote aantallen cryptografische berekeningen uit te voeren. Zij proberen een uitkomst te vinden die voldoet aan de moeilijkheidseis van het netwerk. De miner die daarin slaagt, mag een nieuw blok aan de andere deelnemers voorstellen.
Volledige nodes controleren vervolgens of het blok geldig is. Zij kijken of de transacties aan de regels voldoen, of de gebruikte bitcoin nog niet eerder is uitgegeven en of de blokbeloning niet te hoog is. Een miner kan daarom niet naar eigen inzicht extra bitcoin aanmaken. Een ongeldig blok wordt door andere deelnemers geweigerd.
De moeilijkheid van het rekenwerk wordt na iedere 2016 blokken aangepast. Dat gebeurt gemiddeld ongeveer eens per twee weken. Wanneer wereldwijd meer rekenkracht wordt gebruikt, stijgt de moeilijkheid. Wanneer veel miners stoppen, kan de moeilijkheid bij een volgende aanpassing dalen.
Deze aanpassing zorgt ervoor dat nieuwe blokken gemiddeld ongeveer iedere tien minuten blijven verschijnen. Zonder dit mechanisme zouden snellere computers de uitgifte van bitcoin steeds verder versnellen. De moeilijkheid reageert echter met vertraging. Een plotselinge verandering in de beschikbare rekenkracht kan daarom tijdelijk invloed hebben op de snelheid waarmee blokken worden gevonden.
De blokbeloning
De miner die een geldig blok vindt, ontvangt de blokbeloning. Deze bestaat uit nieuw uitgegeven bitcoin en de transactiekosten van de betalingen in het blok. De nieuw uitgegeven hoeveelheid wordt de bloksubsidie genoemd. De transactiekosten zijn afkomstig van gebruikers die hun betalingen in het blok willen laten opnemen.
De bloksubsidie bedroeg bij het begin van Bitcoin 50 bitcoin per blok. Na iedere 210.000 blokken wordt het bedrag gehalveerd. Dit proces wordt de halving genoemd en vindt gemiddeld ongeveer eens per vier jaar plaats. Sinds april 2024 bedraagt de bloksubsidie 3,125 bitcoin per blok.
De volgende halving wordt rond 2028 verwacht. Het exacte moment staat niet vast, omdat blokken niet precies iedere tien minuten worden gevonden. Na die halvering daalt de subsidie naar 1,5625 bitcoin per blok. Dit patroon gaat door totdat vrijwel de volledige maximale hoeveelheid is uitgegeven.
Het protocol begrenst de totale uitgifte op bijna 21 miljoen bitcoin. De laatste zeer kleine eenheden worden naar verwachting rond het jaar 2140 uitgegeven. Daarna moeten miners hun inkomsten volledig uit transactiekosten halen. Het is niet zeker hoe hoog deze inkomsten dan zullen zijn en hoeveel rekenkracht daarmee kan worden betaald.
De vaste bovengrens garandeert geen hoge waarde. Schaarste heeft alleen economische betekenis wanneer voldoende mensen bereid blijven bitcoin te kopen, gebruiken of bewaren. Een beperkt aanbod kan samengaan met een dalende vraag. De koers blijft daarom afhankelijk van vertrouwen en marktgedrag.
Miningpools
Een individuele miner kan zeer lang actief zijn zonder een blok te vinden. De kans op succes hangt af van het aandeel van de totale rekenkracht dat de miner bezit. Kleine miners sluiten zich daarom vaak aan bij een miningpool. De pool combineert de rekenkracht van veel deelnemers.
Wanneer de pool een blok vindt, wordt de beloning verdeeld volgens de bijdrage van iedere deelnemer. De beheerder houdt meestal een vergoeding in voor de aangeboden dienst. Deelname maakt de inkomsten regelmatiger, maar verhoogt de gemiddelde verwachte opbrengst niet vanzelf. Kosten voor stroom, apparatuur en onderhoud blijven bestaan.
Miningpools zorgen ook voor een zekere concentratie. Een beperkt aantal grote pools kan gezamenlijk een groot deel van de nieuwe blokken produceren. De apparatuur binnen een pool kan van veel verschillende eigenaren zijn, maar de beheerder stelt doorgaans het kandidaatblok samen. Hierdoor kan de beheerder invloed uitoefenen op de selectie en volgorde van transacties.
Een pool kan geen ongeldige bitcoin creëren wanneer volledige nodes de normale regels blijven controleren. De beheerder kan bepaalde transacties wel tijdelijk negeren of lager plaatsen. Wanneer één partij meer dan de helft van de totale rekenkracht beheerst, ontstaan aanvullende risico’s. Zo’n partij kan recente betalingen proberen te herschikken of eigen transacties opnieuw uitgeven.
Bitcoin kopen en verkopen
Bitcoin kan met euro’s of andere officiële valuta worden gekocht. Een koper maakt alleen winst wanneer de bitcoin later tegen een hogere prijs wordt verkocht. Dit is geen rente of gegarandeerde opbrengst, maar speculatie op een toekomstige koersontwikkeling. De prijs kan ook sterk dalen.
De koers reageert op vraag en aanbod, economisch nieuws, regelgeving, hacks en verwachtingen van beleggers. Ook geruchten en berichten op sociale media kunnen op korte termijn beweging veroorzaken. De markt is wereldwijd en vrijwel voortdurend geopend. Grote prijsveranderingen kunnen daardoor ook ’s nachts en in het weekend plaatsvinden.
Handel met geleend geld vergroot het risico. Sommige handelsplatforms bieden hefboomproducten waarmee een kleine inleg wordt gebruikt voor een grotere positie. Een beperkte koersdaling kan dan de volledige inleg wegvagen. De positie kan automatisch worden gesloten voordat een mogelijk herstel plaatsvindt.
Historische koersstijgingen bieden geen zekerheid voor de toekomst. Een grafiek laat alleen zien wat eerder is gebeurd. Wie tijdens een snelle stijging koopt, kan na een daling lange tijd met verlies blijven zitten. Een nieuwe stijging tot het oude prijsniveau is niet gegarandeerd.
Maar…
Mining met een oude computer
Een oude computer gebruiken voor Bitcoin-mining is tegenwoordig vrijwel nooit rendabel. In de beginjaren kon mining nog worden uitgevoerd met gewone computerprocessors. Later namen grafische kaarten een groot deel van het werk over. Inmiddels gebruiken professionele miners vooral apparaten die uitsluitend voor Bitcoinberekeningen zijn ontworpen.
Deze gespecialiseerde apparaten worden ASIC-miners genoemd. Zij voeren de benodigde berekeningen veel sneller en zuiniger uit dan een gewone computer. Een oude desktop of laptop levert tegenover deze apparatuur nauwelijks bruikbare rekenkracht. De verwachte opbrengst ligt meestal ver onder de kosten van de verbruikte elektriciteit.
Langdurige mining belast een computer voortdurend maximaal. Hierdoor ontstaan warmte, geluid en extra slijtage aan ventilatoren, voedingen en andere onderdelen. Een computer die nog bruikbaar is voor dagelijkse taken kan daardoor eerder defect raken. De kleine miningopbrengst weegt meestal niet op tegen dit verlies.
Ook professionele apparatuur biedt geen garantie op winst. De uitkomst hangt af van de aanschafprijs, elektriciteitskosten, koeling, onderhoud, netwerkmoeilijkheid, poolkosten en bitcoinprijs. Wanneer nieuwe apparaten zuiniger worden, kunnen oudere modellen snel onrendabel raken. Mining is daarom grotendeels een industriële activiteit geworden.
De kosten van mining
Elektriciteit vormt een groot deel van de kosten van Bitcoin-mining. Bedrijven zoeken daarom locaties met lage stroomprijzen, een koel klimaat of een tijdelijk overschot aan energie. Lage prijzen zeggen niet automatisch iets over de herkomst van de elektriciteit. De stroom kan afkomstig zijn uit hernieuwbare bronnen, maar ook uit gas of steenkool.
Koeling vraagt eveneens energie. ASIC-apparaten produceren veel warmte en moeten voortdurend worden gekoeld om schade en prestatieverlies te voorkomen. In grote installaties worden ventilatiesystemen of vloeistofkoeling gebruikt. De apparatuur veroorzaakt daarnaast veel geluid, waardoor mininglocaties niet zonder meer geschikt zijn voor woongebieden.
De opbrengst verandert voortdurend. Wanneer de bitcoinprijs stijgt, kan mining tijdelijk aantrekkelijker worden. Nieuwe bedrijven plaatsen dan extra apparatuur, waardoor de totale rekenkracht en later ook de moeilijkheid toenemen. Een hogere marktprijs leidt daarom niet automatisch tot een blijvend hogere winst.
De halving vermindert eens per ongeveer vier jaar het aantal nieuwe bitcoins per blok. Miners moeten dezelfde apparatuur en elektriciteit gebruiken voor een lagere subsidie. Een hogere koers of meer transactiekosten kan dit verschil gedeeltelijk opvangen. Wanneer dat niet gebeurt, moeten de minst efficiënte miners stoppen.
Energiegebruik en elektronisch afval
Bitcoin-mining gebruikt veel elektriciteit doordat miners onafgebroken berekeningen uitvoeren. Dit rekenwerk vormt de basis van proof of work. Het maakt het duur om oude transacties te veranderen of een alternatieve blockchain op te bouwen. De beveiliging van het netwerk heeft daardoor een hoge materiële prijs.
Het wereldwijde elektriciteitsgebruik is moeilijk exact vast te stellen. Niet iedere miner publiceert waar de apparatuur staat, welk type wordt gebruikt en uit welke bron de stroom afkomstig is. Schattingen lopen daarom uiteen. De klimaatbelasting verschilt bovendien sterk per land en energiebron.
Het totale energiegebruik delen door het aantal transacties geeft geen volledig beeld. Miners beveiligen het netwerk als geheel en gebruiken niet voor iedere betaling afzonderlijk een vaste hoeveelheid stroom. Tegelijk blijft het energieverbruik hoog wanneer relatief weinig betalingen worden uitgevoerd. De rekenactiviteit heeft buiten Bitcoin nauwelijks een andere toepassing.
Verouderde miningapparatuur kan elektronisch afval veroorzaken. ASIC-apparaten zijn gemaakt voor één soort berekening en zijn moeilijk voor andere taken te gebruiken. Wanneer nieuwe modellen veel zuiniger worden, verliezen oude apparaten snel hun economische waarde. Ze kunnen dan worden afgedankt terwijl ze technisch nog functioneren.
Bitcoin is niet anoniem
Pseudonieme adressen
Bitcoinadressen bevatten niet automatisch een naam, woonadres of telefoonnummer. Daarom wordt Bitcoin pseudoniem genoemd. Alle bevestigde transacties worden echter openbaar opgeslagen in de blockchain. De geschiedenis van een adres kan door iedereen worden bekeken en blijft langdurig beschikbaar.
Een adres kan aan een persoon worden gekoppeld wanneer bitcoin via een handelsplatform wordt gekocht of verkocht. Veel platforms vragen om identiteitsgegevens en gebruiken een bankrekening voor stortingen en opnames. Hierdoor ontstaat een verbinding tussen het account, de betaling en het gebruikte Bitcoinadres.
Ook andere gegevens kunnen een koppeling mogelijk maken. E-mailadressen, telefoonnummers, IP-adressen en informatie op een in beslag genomen apparaat kunnen duidelijk maken wie een wallet gebruikte. Zodra één adres bekend is, kunnen eerdere en latere transacties verder worden onderzocht.
Onderzoekers gebruiken daarnaast patronen om adressen te groeperen. Wanneer verschillende bedragen samen in één transactie worden uitgegeven, kan dit erop wijzen dat dezelfde gebruiker de bijbehorende sleutels beheert. Bekende adressen van handelsplatforms en betaaldiensten helpen bij het volgen van geldstromen.
Geldstromen blijven zichtbaar
De gegevens in de blockchain verdwijnen niet wanneer een transactie ouder wordt. Nieuwe analysetechnieken kunnen oude betalingen jaren later opnieuw onderzoeken. Een transactie die vandaag niet aan een persoon kan worden gekoppeld, kan later alsnog herkenbaar worden. Daarvoor kan één nieuwe verbinding met een bekende dienst voldoende zijn.
Privacytechnieken kunnen analyse bemoeilijken, maar bieden geen volledige zekerheid. Het gebruik van nieuwe adressen verkleint directe herkenning, terwijl gezamenlijke transacties bepaalde verbanden kunnen verhullen. Een fout, een latere betaling of registratie bij een platform kan de samenhang alsnog zichtbaar maken.
Bitcoin is daarom niet geschikt als garantie voor onzichtbare betalingen. Het systeem bevat minder directe persoonsgegevens dan een gewone bankoverschrijving, maar bewaart wel een openbaar spoor van iedere bevestigde transactie. Die openbaarheid maakt controle mogelijk, maar vormt ook een risico voor de financiële privacy.
Bitcoin is geen zwart geld
Bitcoin kan niet zonder meer worden vergeleken met zwart geld. Zwart geld bestaat uit inkomsten of vermogen die bewust buiten de officiële administratie worden gehouden. Het betaalmiddel bepaalt niet of geld legaal of illegaal is. Correct aangegeven bitcoin kan legaal vermogen zijn, terwijl verzwegen euro’s zwart geld kunnen vormen.
Het bezit en gebruik van Bitcoin is in veel landen toegestaan. Inkomsten, handelsresultaten en vermogen kunnen wel onder nationale belastingregels vallen. Deze verplichtingen verdwijnen niet doordat het geld in digitale vorm wordt bewaard. De precieze behandeling verschilt per land en persoonlijke situatie.
Bitcoin is evenmin een afzonderlijke economie zonder invloed op andere markten. Miningbedrijven kopen elektriciteit, computers, gebouwen en koelsystemen. Handelsplatforms werken samen met banken en betalingsdiensten. Koersdalingen kunnen beleggers, ondernemingen en kredietverstrekkers treffen.
Illegaal gebruik komt voor, maar vormt niet de enige toepassing. Bitcoin kan worden gebruikt voor gewone betalingen, internationale overboekingen, beleggingen en speculatie. Dezelfde techniek kan ook worden ingezet voor fraude, witwassen of afpersing. Dat onderscheid wordt bepaald door het gebruik en niet door het netwerk zelf.
Wees zeer kritisch
Informatie uit gebruikersgroepen
Op WhatsApp, Telegram, sociale media en discussiefora wordt veel informatie over Bitcoin gedeeld. Zulke groepen kunnen praktische ervaringen bevatten, maar feiten worden er regelmatig vermengd met reclame en koersverwachtingen. Deelnemers kunnen financieel voordeel hebben bij het aanprijzen van een munt, handelsplatform of miningdienst.
Grote aantallen positieve berichten bewijzen niet dat een aanbieder betrouwbaar is. Fraudeurs kunnen meerdere accounts gebruiken, reacties kopen of kritische deelnemers verwijderen. Afbeeldingen van hoge winsten zijn eenvoudig te vervalsen. Ook een professionele website vormt geen bewijs dat een onderneming financieel gezond is.
Informatie over techniek kan worden vergeleken met onafhankelijke vakliteratuur en openbare documentatie. Juridische en fiscale beweringen moeten worden gecontroleerd aan de hand van de geldende regels. Koersverwachtingen blijven onzeker, ook wanneer ze worden ondersteund met grafieken, ingewikkelde modellen of stellige taal.
Extra voorzichtigheid is nodig wanneer een groepsbeheerder een specifieke investering aanbeveelt. De beheerder kan zelf bitcoin of een andere digitale munt bezitten en voordeel hebben bij nieuwe kopers. Een waarschuwing voor risico’s ontbreekt dan vaak. Onafhankelijke informatie bespreekt zowel de mogelijkheden als de nadelen.
Fraude en misleiding
Aanbiedingen van vaste dagelijkse winsten, gegarandeerde miningopbrengsten of een verdubbeling van ingelegde bitcoin zijn niet geloofwaardig. De opbrengst van mining en handel verandert voortdurend. Niemand kan zonder risico een vaste winst beloven. Hoge gegarandeerde rendementen zijn daarom een sterk waarschuwingssignaal.
Fraudeurs doen zich regelmatig voor als beleggingsexpert, medewerker van een handelsplatform of beheerder van een gebruikersgroep. Zij vragen om een betaling, toegang tot een computer of de herstelwoorden van een wallet. Een betrouwbare aanbieder heeft de seed phrase niet nodig om ondersteuning te geven.
Ook zogenoemde herstelbedrijven kunnen frauduleus zijn. Zij beloven verloren of gestolen bitcoin terug te halen wanneer vooraf een vergoeding wordt betaald. Na de eerste betaling volgen soms nieuwe kosten voor belastingen, software of administratie. Het slachtoffer verliest dan opnieuw geld.
Bevestigde Bitcointransacties zijn normaal gesproken niet terug te draaien. Een verkeerd ingevoerd adres of een betaling aan een fraudeur kan daardoor blijvende gevolgen hebben. Controle van het adres, de ontvanger en het bedrag is noodzakelijk voordat de transactie wordt verzonden. Haast en druk verhogen de kans op fouten.
Bewaring bij een handelsplatform
Bitcoin op een handelsplatform bewaren is eenvoudig, maar brengt afhankelijkheid mee. Het bedrijf beheert meestal de privésleutels en bepaalt wanneer opnames worden verwerkt. De klant ziet een saldo in het account, maar heeft niet dezelfde directe controle als bij een eigen wallet.
Een handelsplatform kan te maken krijgen met een hack, financieel tekort, beslaglegging of faillissement. Ook kan het bedrijf opnames tijdelijk beperken wanneer systemen worden onderhouden of grote hoeveelheden geld worden opgenomen. Een vergunning vermindert bepaalde risico’s, maar biedt geen volledige bescherming.
Zelfbeheer kent andere gevaren. De gebruiker kan de herstelwoorden verliezen, een verkeerde transactie uitvoeren of slachtoffer worden van schadelijke software. Er bestaat daarom geen bewaarvorm zonder risico. De keuze bepaalt vooral welke partij verantwoordelijk is wanneer iets misgaat.
Conclusie
Bitcoin is een werkend systeem voor digitale waardeoverdracht zonder centrale bank. De blockchain, digitale handtekeningen, volledige nodes en mining zorgen ervoor dat deelnemers transacties gezamenlijk kunnen controleren. De vaste uitgifte maakt het toekomstige aanbod voorspelbaar, maar biedt geen garantie op winst, koopkracht of blijvende acceptatie.
Het systeem kent duidelijke beperkingen. Bitcoin is pseudoniem in plaats van anoniem, transactiekosten kunnen wisselen en mining vereist gespecialiseerde apparatuur en veel elektriciteit. Gebruikers kunnen geld verliezen door koersdalingen, fraude, gestolen sleutels of problemen bij een handelsplatform.
Bitcoin vormt geen verborgen economie die buiten wetgeving en belastingregels staat. Het bezit en gebruik kunnen legaal zijn, terwijl inkomsten en vermogen wel aan regels zijn gebonden. Informatie uit gebruikersgroepen en reclame moet daarom zorgvuldig worden gecontroleerd. Vooral beloften van gegarandeerde winst verdienen wantrouwen.
Bronnen en meer informatie
- Narayanan, Arvind, Joseph Bonneau, Edward Felten, Andrew Miller en Steven Goldfeder (2016). Bitcoin and Cryptocurrency Technologies: A Comprehensive Introduction. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-17169-2.
- Böhme, Rainer, Nicolas Christin, Benjamin Edelman en Tyler Moore (2015). Bitcoin: Economics, Technology, and Governance. Journal of Economic Perspectives, 29(2), 213-238. DOI 10.1257/jep.29.2.213.
- Bonneau, Joseph, Andrew Miller, Jeremy Clark, Arvind Narayanan, Joshua A. Kroll en Edward W. Felten (2015). SoK: Research Perspectives and Challenges for Bitcoin and Cryptocurrencies. IEEE Symposium on Security and Privacy, 104-121. DOI 10.1109/SP.2015.14.
- Meiklejohn, Sarah, Marjori Pomarole, Grant Jordan, Kirill Levchenko, Damon McCoy, Geoffrey M. Voelker en Stefan Savage (2013). A Fistful of Bitcoins: Characterizing Payments Among Men with No Names. Proceedings of the 2013 Internet Measurement Conference, 127-140. DOI 10.1145/2504730.2504747.
- Karame, Ghassan O., Elli Androulaki en Srdjan Capkun (2015). Misbehavior in Bitcoin: A Study of Double-Spending and Accountability. ACM Transactions on Information and System Security, 18(1). DOI 10.1145/2732196.
- Cong, Lin William, Zhiguo He en Jiasun Li (2021). Decentralized Mining in Centralized Pools. The Review of Financial Studies, 34(3), 1191-1235. DOI 10.1093/rfs/hhaa040.
- Makarov, Igor en Antoinette Schoar (2020). Trading and Arbitrage in Cryptocurrency Markets. Journal of Financial Economics, 135(2), 293-319. DOI 10.1016/j.jfineco.2019.07.001.
- De Vries, Alex (2018). Bitcoin’s Growing Energy Problem. Joule, 2(5), 801-805. DOI 10.1016/j.joule.2018.04.016.
- De Vries, Alex en Christian Stoll (2021). Bitcoin’s Growing E-waste Problem. Resources, Conservation and Recycling, 175, 105901. DOI 10.1016/j.resconrec.2021.105901.
- Sitrep: Bitcoin-mining, NerdMiner en Bitaxe uitgelegd
- Sitrep: Bitcoin: digitaal geld zonder bank
